Hekimler İçin

Acil sevk kriterleri (aynı gün)

• Kauda ekina sendromu şüphesi (retansiyon gelişmesini beklemeden): yeni idrar başlatma güçlüğü, zayıf akım, mesane doluluk veya idrar geçiş duyusunda azalma (erken, tam olmayan evre); perianal, perineal veya genital his azalması; yeni dışkı kontrolü ya da cinsel işlev bozukluğu; iki taraflı (bazen tek taraflı) radiküler ağrı veya bulgu. İdrar retansiyonu ve taşma inkontinansı geç bulgudur. Saatler içinde acil MR; nöroşirürji ile aynı gün iletişim.
• Kanser öyküsü olan hastada omurga ağrısıyla birlikte herhangi bir nörolojik belirti veya bulgu (kuşak tarzı ya da kola, bacağa yayılan ağrı, güçsüzlük, his kaybı, yürüme güçlüğü, idrar-dışkı sorunu): metastatik omurilik basısı şüphesi. Aynı gün tüm omurga MR; onkoloji ve nöroşirürji ile aynı gün iletişim (NICE NG234).
• Yeni gelişen ağır (MRC 3/5 veya altı, örn. akut düşük ayak) ya da saatler–günler içinde ilerleyen motor defisit.
• Spinal enfeksiyon şüphesi: yeni ve giderek artan şiddetli omurga ağrısı ile ateş veya yüksek CRP/sedimantasyon (ateş olmayabilir); risk etkenleri: yakın zamanda bakteriyemi, endokardit, damar içi madde kullanımı, spinal enjeksiyon veya cerrahi, diyabet, immünsüpresyon. Nörolojik defisit eşlik ediyorsa epidural apse açısından acil MR. Mümkünse antibiyotik öncesi kan kültürü alın; sepsiste antibiyotik geciktirilmez.
• Travma sonrası instabilite şüphesi veya nörolojik defisit; ankilozan spondilit veya DISH hastasında hafif travma sonrası bile yeni omurga ağrısı; osteoporotik kırık şüphesinde nörolojik bulgu, kontrol edilemeyen ağrı veya patolojik kırık şüphesi.
• Günler–haftalar içinde hızla kötüleşen miyelopati bulguları (yürüme bozukluğu, el beceriksizliği, hiperrefleksi, Hoffmann, klonus) veya travma sonrası yeni miyelopati bulgusu.

Acil sevk gerektiren durumlarda görüntüleme beklenmeden sevk edin; MR acil serviste veya sevk edilen hastanede yapılır.

Öncelikli sevk (1–2 hafta)

• Kanser öyküsü olan hastada yeni başlayan omurga ağrısı (nörolojik belirti veya bulgu yoksa): 1 hafta içinde tüm omurga MR ve onkoloji ile iletişim (NICE NG234). Kanser öyküsü, malignite olasılığını belirgin artıran başlıca uyarıcıdır; gece ağrısı ve açıklanamayan kilo kaybının tek başına ayırt ediciliği düşüktür (Downie 2013), diğer bulgularla birlikteyse değerlendirmeyi hızlandırın.
• Yavaş ilerleyen veya sabit dejeneratif servikal miyelopati şüphesi (el beceriksizliği, denge bozukluğu, Hoffmann, hiperrefleksi): servikal MR ve omurga cerrahı değerlendirmesi. AO Spine/CSRS rehberi orta ve ağır olgularda cerrahi, hafif olgularda cerrahi ya da yakın izlemli yapılandırılmış rehabilitasyon önerir; izlemde kötüleşme cerrahi gerektirir.
• Nörolojik bulgusu olmayan osteoporotik çökme kırığı şüphesi: gecikmeden direkt grafi (gerekirse MR) ve ağrı kontrolü; kırık doğrulanırsa öncelikli değerlendirme.
• 6–12 haftalık yapılandırılmış konservatif tedaviye rağmen süren radiküler ağrı; sabit motor defisit.
• Nörojenik kladikasyo ile yürüme mesafesinde belirgin kısıtlanma.
• Ağrılı veya hızla ilerleyen skolyoz; nörolojik bulgu eşlik eden deformite.

Sevk öncesi yararlı bilgiler

• Nörolojik muayene bulguları (dermatomal his, miyotomal güç, refleksler), semptom süresi ve seyri.
• Uygulanan konservatif tedaviler ve yanıt; kullanılan ilaçlar.
• Görüntüleme varsa görüntüler ve raporlar (MR tercih edilir; miyelopatide servikal MR).
• Eşlik eden hastalıklar: diyabet, antikoagülan kullanımı, osteoporoz, immünsüpresyon.

Araştırma özetleri ve yayınlar

Araştırma özetleri için Araştırmadan sade dille bölümüne, yayınlar için hekim profiline bakabilirsiniz.